رسانه افزار معتبرترین مرکز تخصصی خدمات بازیابی اطلاعات سختافزاری و نرمافزاری در ایران و خاورمیانه با متخصصینی با 30 سال تجربه در خدمات گسترده دیتا ریکاوری به دهها هزار مشتری
تماس با مااطلاعاتی که روی هارد، SSD، فلش مموری، کارت حافظه، سرور یا تجهیزات ذخیرهسازی قرار دارند، برای اینکه توسط سیستمعامل قابل شناسایی و استفاده باشند، در قالب یک فایل سیستم (File System) سازماندهی میشوند. فایل سیستم مشخص میکند فایلها چگونه ذخیره شوند، اطلاعات آنها کجا قرار بگیرد و سیستمعامل چگونه به دادهها دسترسی پیدا کند.
وقتی فایل سیستم آسیب میبیند، ممکن است اطلاعات همچنان روی رسانه ذخیرهسازی وجود داشته باشند، اما سیستمعامل دیگر نتواند آنها را بهدرستی نمایش دهد. در این شرایط، فایلها ممکن است ناپدید شوند، پارتیشن باز نشود، ظرفیت هارد اشتباه نمایش داده شود یا سیستم پیغام فرمت کردن درایو را نشان دهد.
به همین دلیل، بازیابی اطلاعات بر اساس نوع فایل سیستم اهمیت زیادی دارد. روش بازیابی اطلاعات از یک هارد با فایل سیستم NTFS با روش بازیابی اطلاعات از یک دیسک با EXT4، APFS یا HFS+ یکسان نیست.
رسانه افزار با بررسی ساختار رسانه و نوع فایل سیستم، مناسبترین روش را برای بازیابی اطلاعات انتخاب میکند. در این صفحه با مهمترین فایل سیستمها، مشکلات رایج آنها و روش کلی بازیابی اطلاعات از هرکدام آشنا میشوید.
فایل سیستم را میتوان ساختاری دانست که به سیستمعامل کمک میکند اطلاعات ذخیرهشده روی یک رسانه را مدیریت و پیدا کند.
وقتی یک فایل را روی هارد ذخیره میکنید، سیستمعامل فقط داده خام را روی دیسک قرار نمیدهد. اطلاعات مربوط به نام فایل، محل ذخیره، اندازه، ساختار پوشهها و سایر مشخصات نیز در بخشهای مختلف فایل سیستم ثبت میشوند.
به همین دلیل، ممکن است خود دادهها هنوز روی رسانه وجود داشته باشند، اما در صورت آسیب فایل سیستم، دسترسی معمول به آنها از بین برود.
برای مثال، اگر فایل سیستم یک پارتیشن NTFS آسیب ببیند، ممکن است ویندوز هارد را شناسایی کند اما نتواند فایلها را نمایش دهد. در سیستمهای لینوکسی نیز خرابی EXT4 میتواند باعث از دسترس خارج شدن فایلها و پوشهها شود.
در چنین شرایطی، بازیابی اطلاعات فایل سیستم با هدف شناسایی ساختار موجود، بازسازی اطلاعات لازم و استخراج فایلهای قابل بازیابی انجام میشود.
هر فایل سیستم ساختار و معماری خاص خود را دارد. نحوه ثبت اطلاعات، مدیریت فایلها، نگهداری Metadata، ثبت Journal و مدیریت فضای آزاد در فایل سیستمهای مختلف متفاوت است.
بنابراین، برای بازیابی اطلاعات باید ابتدا مشخص شود رسانه از چه فایل سیستمی استفاده میکند.
از رایجترین فایل سیستمهایی که ممکن است در فرآیند بازیابی اطلاعات با آنها مواجه شویم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
NTFS
FAT32
exFAT
FAT16
EXT2
EXT3
EXT4
HFS+
APFS
XFS
Btrfs
فایل سیستمهای مورد استفاده در برخی NAS و سرورها
ساختارهای خاص مورد استفاده در سیستمهای RAID و تجهیزات ذخیرهسازی
هرکدام از این ساختارها روش تحلیل و بازیابی متفاوتی دارند.
NTFS یکی از مهمترین فایل سیستمهای مورد استفاده در سیستمعامل ویندوز است و در هارددیسکها، SSDها، کامپیوترها، لپتاپها و بسیاری از تجهیزات ذخیرهسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
خرابی NTFS میتواند با علائم مختلفی همراه باشد. ممکن است پارتیشن در ویندوز شناسایی شود اما باز نشود، فایلها نمایش داده نشوند یا سیستم پیام فرمت کردن درایو را نشان دهد.
از مشکلات رایج مرتبط با NTFS میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
خرابی ساختار فایل سیستم
آسیب Metadata
حذف یا خراب شدن پارتیشن
فرمت شدن درایو
حذف فایلها
خرابی Boot Sector
آسیب ناشی از بدسکتور
خاموش شدن ناگهانی سیستم
خرابی سختافزاری هارد یا SSD
در بازیابی اطلاعات NTFS، ساختار فایل سیستم و Metadata مورد بررسی قرار میگیرد تا امکان دسترسی مجدد به فایلها و پوشهها مشخص شود.
اگر ویندوز پیغام You need to format the disk before you can use it نمایش میدهد، بهتر است قبل از فرمت کردن هارد، وضعیت اطلاعات بررسی شود.
FAT32 یکی از فایل سیستمهای قدیمی و در عین حال بسیار شناختهشده است که در برخی فلش مموریها، کارتهای حافظه، هاردهای اکسترنال و تجهیزات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.
سادگی و سازگاری بالای FAT32 باعث شده در دستگاههای متنوعی استفاده شود؛ اما خرابی ساختار FAT، آسیب پارتیشن، حذف فایلها یا فرمت شدن حافظه میتواند باعث از دسترس خارج شدن اطلاعات شود.
بازیابی اطلاعات از FAT32 به بررسی ساختار File Allocation Table و سایر اطلاعات مربوط به فایلها نیاز دارد.
اگر فلش یا کارت حافظه با فایل سیستم FAT32 فرمت شده و اطلاعات مهمی روی آن قرار داشته، بهتر است تا زمان بررسی تخصصی، اطلاعات جدیدی روی آن ذخیره نشود.
exFAT برای استفاده روی حافظههای قابل حمل و رسانههایی با ظرفیت بالاتر طراحی شده و در فلش مموریها، کارتهای حافظه و هاردهای اکسترنال کاربرد زیادی دارد.
یکی از دلایل محبوبیت exFAT، سازگاری مناسب آن با سیستمعاملها و دستگاههای مختلف است.
خرابی فایل سیستم exFAT میتواند باعث شود فایلها نمایش داده نشوند، پارتیشن باز نشود یا سیستمعامل پیشنهاد فرمت کردن حافظه را بدهد.
در فرآیند بازیابی اطلاعات exFAT، ساختار فایل سیستم، اطلاعات مربوط به فایلها و وضعیت واقعی دادههای ذخیرهشده بررسی میشود.
FAT16 یکی از نسلهای قدیمیتر فایل سیستم FAT است که امروزه کاربرد بسیار محدودتری نسبت به گذشته دارد، اما ممکن است در برخی تجهیزات قدیمی، سیستمهای صنعتی یا رسانههای خاص همچنان با آن مواجه شویم.
به دلیل ساختار قدیمی، بازیابی اطلاعات FAT16 باید متناسب با ساختار همان رسانه انجام شود.
اگر اطلاعات یک تجهیز قدیمی یا سیستم صنعتی با این فایل سیستم از دسترس خارج شده باشد، شناسایی صحیح ساختار ذخیرهسازی اهمیت زیادی دارد.
EXT2 یکی از فایل سیستمهای خانواده Extended File System در محیط لینوکس است.
اگرچه امروزه فایل سیستمهای جدیدتر مانند EXT4 کاربرد بیشتری دارند، اما EXT2 همچنان ممکن است در برخی سیستمهای قدیمی یا تجهیزات خاص مشاهده شود.
خرابی Metadata، آسیب ساختار فایل سیستم، حذف فایل یا آسیب پارتیشن میتواند باعث عدم دسترسی به اطلاعات EXT2 شود.
بازیابی اطلاعات EXT2 نیازمند شناخت ساختار داخلی این فایل سیستم و تحلیل دادههای موجود روی رسانه است.
EXT3 یکی دیگر از فایل سیستمهای لینوکسی است که از قابلیت Journaling بهره میبرد.
وجود Journal میتواند در مدیریت و بازیابی برخی شرایط خرابی فایل سیستم نقش داشته باشد؛ اما این موضوع به معنی مصون بودن EXT3 از خرابی نیست.
خرابی پارتیشن، آسیب فایل سیستم، حذف فایلها، بدسکتور و مشکلات سختافزاری میتوانند دسترسی به اطلاعات EXT3 را مختل کنند.
در فرآیند بازیابی اطلاعات EXT3، ساختار فایل سیستم و اطلاعات موجود روی دیسک بررسی میشوند تا امکان بازسازی فایلها و پوشهها مشخص شود.
EXT4 یکی از رایجترین فایل سیستمهای لینوکسی است و در سرورها، سیستمهای لینوکس، تجهیزات ذخیرهسازی و برخی NASها مورد استفاده قرار میگیرد.
این فایل سیستم از ساختارهای پیشرفتهای برای مدیریت فایلها و فضای ذخیرهسازی استفاده میکند. بنابراین، خرابی آن باید با توجه به ساختار داخلی EXT4 تحلیل شود.
مشکلاتی مانند:
حذف فایل
فرمت پارتیشن
خرابی Superblock
آسیب Metadata
خرابی پارتیشن
بدسکتور
خاموش شدن ناگهانی
خرابی دیسک
میتوانند باعث از دسترس خارج شدن اطلاعات EXT4 شوند.
بازیابی اطلاعات EXT4 باید با هدف حفظ ساختار دادهها و جلوگیری از ایجاد تغییرات غیرضروری روی رسانه انجام شود.
HFS+ یا Mac OS Extended یکی از فایل سیستمهایی است که در بسیاری از سیستمهای مک قدیمیتر مورد استفاده قرار گرفته است.
اگر هارد یا SSD دارای HFS+ دچار خرابی شود، ممکن است سیستم نتواند پارتیشن را Mount کند یا فایلها و پوشهها در دسترس نباشند.
حذف فایل، خرابی Catalog، آسیب ساختار Volume، فرمت شدن یا خرابی سختافزاری میتواند باعث از دست رفتن دسترسی به اطلاعات شود.
در چنین شرایطی، بررسی ساختار HFS+ و Metadata آن برای ارزیابی امکان بازیابی اهمیت دارد.
APFS یا Apple File System فایل سیستم مدرن اپل است و در بسیاری از سیستمهای جدید Mac و سایر دستگاههای این شرکت مورد استفاده قرار میگیرد.
APFS از نظر ساختار با HFS+ تفاوت دارد و قابلیتهایی مانند مدیریت پیشرفتهتر فضای ذخیرهسازی و Snapshotها را پشتیبانی میکند.
به همین دلیل، بازیابی اطلاعات APFS نیازمند شناخت ساختار این فایل سیستم است.
خرابی Volume، آسیب Metadata، حذف فایل، فرمت شدن، مشکلات پارتیشن یا خرابی SSD میتواند باعث شود اطلاعات APFS دیگر از طریق سیستمعامل قابل دسترسی نباشند.
در SSDهای مبتنی بر APFS، وضعیت خود حافظه و کنترلر نیز اهمیت دارد و باید در کنار ساختار فایل سیستم بررسی شود.
XFS یک فایل سیستم قدرتمند است که در بسیاری از محیطهای لینوکسی، سرورها و سیستمهای ذخیرهسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
این فایل سیستم برای مدیریت حجم بالای اطلاعات و فایلهای بزرگ طراحی شده و به همین دلیل در محیطهای سازمانی نیز کاربرد دارد.
خرابی XFS میتواند در اثر مشکلات سختافزاری، خاموش شدن ناگهانی، آسیب دیسک، خرابی ساختار فایل سیستم یا مشکلات ذخیرهسازی ایجاد شود.
در بازیابی اطلاعات XFS، بررسی ساختار داخلی فایل سیستم و Metadata اهمیت زیادی دارد.
Btrfs یکی از فایل سیستمهای جدیدتر در محیط لینوکس است که امکانات پیشرفتهای مانند Snapshot و مدیریت انعطافپذیرتر فضای ذخیرهسازی را ارائه میکند.
Btrfs ممکن است در برخی سرورها، سیستمهای لینوکسی و تجهیزات ذخیرهسازی استفاده شود.
در صورت خرابی، بازیابی اطلاعات از Btrfs به شناخت ساختار فایل سیستم و وضعیت Metadata وابسته است.
در محیطهایی که Btrfs همراه با ساختارهای پیچیده ذخیرهسازی استفاده شده است، تشخیص دقیق معماری سیستم اهمیت بیشتری پیدا میکند.
هاردهای اکسترنال ممکن است با فایل سیستمهای مختلفی مانند NTFS، exFAT یا FAT32 فرمت شده باشند.
خرابی فایل سیستم هارد اکسترنال میتواند در اثر جدا کردن نادرست هارد، قطع برق، ضربه، بدسکتور، خرابی USB Bridge یا مشکلات خود هارد ایجاد شود.
اگر هارد اکسترنال شناسایی میشود اما اطلاعات آن نمایش داده نمیشوند، پیش از فرمت کردن باید وضعیت فایل سیستم و دادهها بررسی شود.
فلش مموریها به دلیل جابهجایی زیاد و استفاده مکرر ممکن است دچار خرابی فایل سیستم شوند.
گاهی فلش توسط سیستم شناسایی میشود اما ظرفیت آن اشتباه نمایش داده میشود. گاهی نیز سیستم پیغام فرمت کردن حافظه را نشان میدهد.
در چنین شرایطی، فرمت کردن فلش قبل از بررسی تخصصی ممکن است باعث پیچیدهتر شدن بازیابی شود.
کارتهای حافظه معمولاً در دوربینها، تلفنهای همراه، دوربینهای مداربسته و تجهیزات تصویربرداری استفاده میشوند.
خاموش شدن ناگهانی دستگاه، خارج کردن کارت هنگام نوشتن اطلاعات، خرابی کارت، فرمت شدن یا حذف فایلها میتواند ساختار فایل سیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
اگر عکسها و فیلمهای مهمی روی کارت وجود دارد، پس از بروز مشکل از ذخیره اطلاعات جدید خودداری کنید.
در سیستمهای RAID، موضوع بازیابی فقط به فایل سیستم محدود نمیشود. ابتدا باید ساختار RAID و نحوه توزیع دادهها روی دیسکها مشخص شود و سپس فایل سیستم موجود روی Volume بررسی شود.
برای مثال، ممکن است یک آرایه RAID دارای فایل سیستم NTFS، EXT4 یا فایل سیستم دیگری باشد.
بنابراین در بازیابی اطلاعات RAID معمولاً دو لایه باید بررسی شوند:
ساختار و پیکربندی RAID
فایل سیستم موجود روی آرایه
خرابی هرکدام از این لایهها میتواند دسترسی به اطلاعات را مختل کند.
دستگاههای NAS ممکن است از فایل سیستمها و ساختارهای ذخیرهسازی متفاوتی استفاده کنند. علاوه بر فایل سیستم، نوع RAID و معماری اختصاصی دستگاه نیز اهمیت دارد.
به همین دلیل، بازیابی اطلاعات NAS تنها با اتصال ساده هاردها به یک کامپیوتر و اجرای نرمافزار انجام نمیشود.
ابتدا باید ساختار ذخیرهسازی NAS، ترتیب دیسکها، نوع RAID و فایل سیستم بررسی شود.
خرابی فایل سیستم میتواند با علائم متفاوتی ظاهر شود. برخی از رایجترین نشانهها عبارتاند از:
اگر سیستمعامل از شما میخواهد هارد یا فلش را فرمت کنید، ممکن است فایل سیستم آسیب دیده باشد.
در صورتی که اطلاعات مهمی روی رسانه قرار دارد، پیش از انتخاب گزینه Format وضعیت آن بررسی شود.
گاهی پس از خرابی فایل سیستم، ظرفیت رسانه به شکل غیرطبیعی نمایش داده میشود. این موضوع میتواند نشانهای از آسیب ساختار پارتیشن یا فایل سیستم باشد.
ممکن است پارتیشن باز شود اما برخی فایلها و پوشهها نمایش داده نشوند.
در این حالت، سیستم رسانه را تشخیص میدهد اما امکان دسترسی به Volume وجود ندارد.
در ویندوز، نمایش یک پارتیشن بهصورت RAW میتواند نشاندهنده وجود مشکل در ساختار فایل سیستم باشد.
گاهی فقط برخی فایلها باز نمیشوند یا هنگام کپی کردن آنها خطا ایجاد میشود. این مشکل میتواند با خرابی فایل سیستم یا آسیب فیزیکی رسانه مرتبط باشد.
خیر.
خرابی فایل سیستم لزوماً به معنای نابودی دادهها نیست. در برخی موارد، اطلاعات اصلی همچنان روی رسانه قرار دارند اما ساختار لازم برای دسترسی معمول به آنها آسیب دیده است.
برای همین، اگر هارد شناسایی میشود اما فایلها در دسترس نیستند، نباید بلافاصله آن را فرمت کرد.
البته امکان بازیابی به شرایط واقعی رسانه بستگی دارد. اگر خرابی فایل سیستم با آسیب فیزیکی، بدسکتور شدید یا بازنویسی اطلاعات همراه باشد، شرایط متفاوت خواهد بود.
یکی از نکات مهم در بازیابی اطلاعات، تفاوت میان تعمیر فایل سیستم و بازیابی اطلاعات است.
هدف تعمیر فایل سیستم این است که ساختار آسیبدیده دوباره برای استفاده عادی سیستمعامل آماده شود. اما هدف بازیابی اطلاعات، استخراج دادههای مهم از رسانه است.
وقتی اطلاعات ارزش بالایی دارند، اولویت باید حفظ دادهها باشد. اجرای ابزارهای تعمیراتی بدون بررسی ممکن است در برخی شرایط تغییراتی روی ساختار رسانه ایجاد کند.
به همین دلیل، پیش از اجرای عملیات تعمیر، باید مشخص شود که هدف اصلی شما تعمیر رسانه است یا نجات اطلاعات.
اگر سیستمعامل اعلام میکند فایل سیستم خراب است یا هارد را نمیتوان باز کرد، چند اقدام ساده میتواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند:
رسانه را فرمت نکنید.
فایل جدید روی آن ذخیره نکنید.
پارتیشن جدید ایجاد نکنید.
هارد را بیدلیل جابهجا نکنید.
از نرمافزارهای ناشناخته استفاده نکنید.
اگر هارد صدای غیرعادی دارد، آن را روشن و خاموش نکنید.
در صورت اهمیت اطلاعات، ابتدا از متخصص بازیابی اطلاعات کمک بگیرید.
بازیابی اطلاعات در رسانه افزار با شناسایی وضعیت رسانه آغاز میشود.
مدل، ظرفیت، نوع حافظه، سیستمعامل و نحوه بروز مشکل بررسی میشود.
مشخص میشود رسانه از چه فایل سیستمی استفاده میکند؛ برای مثال NTFS، FAT32، exFAT، EXT4، APFS یا HFS+.
ساختار پارتیشن، Metadata، اطلاعات فایلها و وضعیت بخشهای مختلف رسانه بررسی میشود.
اگر رسانه دچار بدسکتور، خرابی هد، خرابی برد، کنترلر یا سایر مشکلات سختافزاری باشد، این موارد نیز در فرآیند بررسی لحاظ میشوند.
بر اساس نوع فایل سیستم و نوع خرابی، مناسبترین روش برای استخراج اطلاعات انتخاب میشود.
اطلاعات قابل بازیابی استخراج شده و در صورت امکان ساختار فایلها و پوشهها حفظ میشود.
فایلهای بازیابیشده بررسی میشوند تا میزان سلامت و قابلیت استفاده از اطلاعات مشخص شود.
فایل سیستم تنها بخشی از فرآیند ذخیره اطلاعات است. در بسیاری از موارد، خرابی فایل سیستم ممکن است در ظاهر یک مشکل نرمافزاری به نظر برسد، اما ریشه اصلی مشکل در خود هارد یا SSD باشد.
برای مثال، ایجاد بدسکتور میتواند باعث آسیب تدریجی ساختار فایل سیستم شود. اگر تنها فایل سیستم تعمیر شود اما مشکل سختافزاری ادامه داشته باشد، امکان آسیب بیشتر به اطلاعات وجود دارد.
از طرف دیگر، در RAID و NAS باید ساختار آرایه و فایل سیستم همزمان بررسی شوند.
به همین دلیل، بازیابی اطلاعات تخصصی بر اساس فایل سیستم نیازمند شناخت همزمان ساختار نرمافزاری و سختافزاری رسانه است.
رسانه افزار خدمات بازیابی اطلاعات را برای انواع رسانههای ذخیرهسازی و فایل سیستمهای رایج ارائه میکند.
فرقی نمیکند اطلاعات شما روی یک هارد ویندوزی با NTFS قرار داشته باشد یا روی یک سرور لینوکسی با EXT4، سیستم مک با APFS، هارد اکسترنال با exFAT یا یک ساختار ذخیرهسازی پیچیده مانند RAID و NAS.
در هر مورد، ابتدا باید وضعیت رسانه، نوع فایل سیستم و علت از دست رفتن اطلاعات مشخص شود.
تمرکز رسانه افزار بر تشخیص دقیق مشکل، حفظ وضعیت اولیه رسانه و انتخاب روش متناسب با نوع فایل سیستم است؛ زیرا هر فایل سیستم ساختار و الزامات خاص خود را دارد.
امکان بازیابی به نوع فایل سیستم، وضعیت رسانه و علت خرابی بستگی دارد. بسیاری از فایل سیستمهای رایج قابلیت بررسی و بازیابی تخصصی دارند، اما نتیجه نهایی تنها پس از ارزیابی رسانه مشخص میشود.
خیر. RAW شدن یک پارتیشن میتواند نشاندهنده آسیب یا عدم شناسایی صحیح فایل سیستم باشد و لزوماً به معنی نابودی اطلاعات نیست.
در بسیاری از موارد، اگر فضای مربوط به فایل با داده جدید بازنویسی نشده باشد، امکان بازیابی وجود دارد.
بله، در بسیاری از شرایط امکان بررسی و بازیابی اطلاعات EXT4 وجود دارد. نوع خرابی و وضعیت فیزیکی دیسک در نتیجه نهایی تأثیر دارد.
بسته به نوع خرابی، مدل SSD، وضعیت کنترلر و حافظه NAND و شرایط فایل سیستم APFS، امکان بازیابی متفاوت است و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
اگر اطلاعات هارد برای شما مهم است، آن را فرمت نکنید. ابتدا باید مشخص شود چرا فایل سیستم توسط سیستمعامل قابل شناسایی نیست.
تغییر یا فرمت فایل سیستم میتواند ساختار دسترسی به دادهها را تغییر دهد و در برخی شرایط بازیابی را دشوارتر کند. اگر اطلاعات مهم هستند، پیش از تغییر فایل سیستم باید از آنها نسخه پشتیبان تهیه شود یا وضعیت رسانه بررسی شود.
فایل سیستم نقش مهمی در نحوه سازماندهی و دسترسی به اطلاعات دارد. به همین دلیل، وقتی ساختار آن آسیب میبیند، شناخت نوع فایل سیستم اولین قدم برای انتخاب روش مناسب بازیابی است.
NTFS، FAT32، exFAT، EXT2، EXT3، EXT4، HFS+، APFS، XFS و Btrfs هرکدام ساختار متفاوتی دارند و بازیابی اطلاعات از آنها نیازمند شناخت همان ساختار است.
اگر هارد فرمت شده، پارتیشن RAW شده، فایلها ناپدید شدهاند، سیستم پیغام Format نمایش میدهد یا پارتیشن دیگر باز نمیشود، قبل از هر اقدامی وضعیت رسانه را بررسی کنید.
از فرمت کردن، ذخیره اطلاعات جدید و اجرای عملیات تعمیراتی بدون شناخت مشکل خودداری کنید.
رسانه افزار با ارائه خدمات بازیابی اطلاعات بر اساس انواع فایل سیستم، وضعیت رسانه، ساختار فایل سیستم و نوع خرابی را بررسی کرده و مناسبترین مسیر برای بازیابی اطلاعات را مشخص میکند.
اگر اطلاعات مهم شما از روی هارد، SSD، فلش، کارت حافظه، سرور، NAS یا RAID از دسترس خارج شده است، بررسی تخصصی میتواند اولین و مهمترین قدم برای جلوگیری از آسیب بیشتر و ارزیابی امکان بازیابی اطلاعات باشد.
