معتبر ترین مرکز ریکاوری سخت‌افزاری
و نرم‌افزاری با 30 سال سابقه درخشان
در یکی از پروژه‌های تخصصی بازیابی اطلاعات Storage و RAID، تیم فنی با یک سناریوی پیچیده خرابی در تجهیزات ذخیره‌سازی محل حراست وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مواجه شد.
زیرساخت موردنظر شامل یک HP Server/Storage با آرایه RAID 50، متشکل از 16 هارددیسک و با ظرفیت تقریبی 10 ترابایت بود. این زیرساخت برای نگهداری اطلاعات یک محیط مجازی‌سازی مبتنی بر VMware ESXi مورد استفاده قرار می‌گرفت و اطلاعات موجود شامل DataStoreها، ماشین‌های مجازی و فولدرهای ذخیره‌شده بود.
در اثر خرابی چند هارددیسک، ساختار RAID دچار Failure شد و دسترسی عادی به اطلاعات و DataStoreها از بین رفت.
هدف اصلی پروژه، شناسایی دیسک‌های معیوب، بازسازی ساختار RAID 50، بازیابی DataStoreها و فراهم‌کردن امکان دسترسی مجدد به ماشین‌های مجازی و اطلاعات ذخیره‌شده بود.
پیچیدگی این پروژه زمانی افزایش پیدا کرد که در طول فرآیند بازیابی، ساختار اطلاعات چندین بار مجدداً از دسترس خارج شد و تیم فنی مجبور شد عملیات بازیابی را در چند مرحله انجام دهد.
این پروژه با حضور و نظارت آقایان خوانساری، شاطری و بیزمارک انجام شد.
| مشخصات | جزئیات |
|---|---|
| نوع تجهیزات | HP Server / Storage |
| نوع RAID | RAID 50 |
| تعداد هارددیسک‌ها | 16 عدد |
| ظرفیت آرایه | حدود 10 ترابایت |
| پلتفرم مجازی‌سازی | VMware ESXi |
| ساختار اطلاعات | DataStore، ماشین‌های مجازی و فولدرها |
| موضوع پروژه | بازیابی اطلاعات Storage و RAID |
| تعداد مراحل بازیابی | 3 مرحله بازیابی موفق ساختار اطلاعات |
خرابی چند هارددیسک باعث شده بود آرایه RAID 50 عملکرد عادی خود را از دست بدهد و DataStoreهای VMware ESXi قابل دسترسی نباشند.
در چنین شرایطی، هرگونه تغییر غیرضروری در وضعیت دیسک‌ها می‌تواند فرآیند بازیابی را پیچیده‌تر کند.
برخی از اقداماتی که در این شرایط باید با احتیاط بسیار بالا انجام شوند عبارت‌اند از:
تعویض دیسک‌های معیوب بدون بررسی کامل وضعیت RAID
شروع فرآیند Rebuild بدون بررسی تمام دیسک‌ها
فرمت کردن دیسک
ایجاد DataStore جدید روی دیسک‌های درگیر در بازیابی
جابه‌جایی دیسک‌ها بدون ثبت موقعیت آنها
تست دیسک‌های حاوی اطلاعات بازیابی‌شده روی تجهیزات دیگر
انجام عملیات نوشتاری روی دیسک‌هایی که ساختار قبلی آنها هنوز باید تحلیل شود
بنابراین، یکی از اصول مهم در این پروژه، حفظ وضعیت دیسک‌ها و جلوگیری از ایجاد تغییرات غیرضروری در ساختار موجود بود.
در مرحله نخست، وضعیت 16 هارددیسک موجود در آرایه بررسی شد.
هدف این مرحله، شناسایی دیسک‌هایی بود که دچار خرابی شده و باعث از کار افتادن ساختار RAID شده بودند.
پس از بررسی وضعیت هاردها، دیسک‌های معیوب شناسایی و اقدامات لازم برای بازسازی ساختار RAID انجام شد.
با بازسازی ساختار آرایه، DataStoreها مجدداً قابل دسترسی شدند و ماشین‌های مجازی و فولدرهای موجود روی Storage نیز مشاهده شدند.
این مرحله نشان داد که با وجود خرابی چند دیسک، ساختار اطلاعات همچنان قابلیت بازیابی دارد.
در این نقطه، بخش قابل توجهی از اطلاعات در دسترس قرار گرفته بود و برنامه بعدی، انتقال اطلاعات بازیابی‌شده به یک ماشین دیگر بود.
پس از بازیابی اولیه، برای انتقال اطلاعات بازیابی‌شده به یک سیستم دیگر، Storage در فرآیند مربوط به محیط مجازی‌سازی مورد استفاده قرار گرفت.
در جریان این عملیات، دیسک Storage به اشتباه به‌عنوان یک DataStore جدید معرفی و فرمت شد.
این اتفاق باعث شد ساختار DataStore که در مرحله اول بازیابی شده بود، مجدداً از دسترس خارج شود.
در نتیجه، دسترسی به اطلاعات و ماشین‌های مجازی دوباره با مشکل مواجه شد و تیم فنی مجبور شد عملیات بازیابی اطلاعات Storage و RAID را برای بار دوم آغاز کند.
این مرحله اهمیت بسیار بالای عدم انجام عملیات نوشتاری یا ایجاد DataStore جدید روی Storage درگیر بازیابی را نشان داد.
در ادامه عملیات بازیابی اطلاعات، وضعیت دیسک‌ها و ساختار RAID مجدداً توسط تیم فنی رسانه افزار مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به شرایط آرایه و اهمیت وضعیت دیسک‌ها در حفظ ساختار RAID، یکی از دیسک‌های موجود همچنان تعویض نشده بود و هارد سالم جایگزین نیز تا زمان برداشت و بررسی کامل اطلاعات در محل خود قرار نگرفته بود.
این اقدام به‌صورت آگاهانه و با هدف جلوگیری از آغاز ناخواسته فرآیند Rebuild RAID انجام شده بود؛ زیرا در شرایطی که وضعیت یکی دیگر از دیسک‌های آرایه نیز به‌طور کامل مشخص نشده است، آغاز Rebuild می‌تواند با شکست مواجه شده و در صورت بازنویسی اطلاعات یا تغییر ساختار آرایه، فرآیند بازیابی را به‌مراتب پیچیده‌تر کند.
با وجود تأکید و سفارش آقای مهندس زاهدی مبنی بر عدم قرار دادن هارد در RAID تا زمان تکمیل برداشت اطلاعات، در زمان عدم حضور تیم رسانه افزار، هارد موردنظر مجدداً در آرایه قرار گرفت. در پی این اقدام، فرآیند Rebuild آغاز شد و به دلیل وجود مشکل در یکی دیگر از دیسک‌های آرایه، RAID با Failure مواجه گردید.
در نتیجه این اتفاق، دسترسی به اطلاعات مجدداً از بین رفت و بخشی از فرآیند بازیابی که پیش از آن انجام شده بود، نیازمند تحلیل و ریکاوری مجدد شد.
تیم فنی رسانه افزار پس از بررسی مجدد وضعیت دیسک‌ها، ساختار RAID و وضعیت داده‌های موجود، فرآیند تحلیل و بازیابی آرایه را مجدداً انجام داد و موفق شد اطلاعات را بار دیگر قابل بازیابی کند.
پس از تکمیل فرآیند ریکاوری و اطمینان از برداشت اطلاعات موردنیاز، دیسک موردنظر در محل خود قرار گرفت.
این مرحله نشان داد که در پروژه‌های پیچیده بازیابی اطلاعات RAID، مدیریت صحیح وضعیت دیسک‌ها و جلوگیری از آغاز کنترل‌نشده فرآیند Rebuild تا پیش از برداشت کامل اطلاعات، اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا یک Rebuild ناموفق در آرایه‌ای که بیش از یک دیسک آن دچار مشکل است، می‌تواند موجب از دست رفتن دسترسی به داده‌ها و افزایش قابل‌توجه پیچیدگی عملیات بازیابی شود.
یکی دیگر از چالش‌های مهم پروژه در ادامه عملیات ایجاد شد.
برای بررسی و تست تعدادی از هارددیسک‌های موجود در سرورها، دیسک‌ها از تجهیزات خارج شدند.
در جریان این فرآیند، تعدادی از هاردهایی که اطلاعات بازیابی‌شده روی آنها قرار داشت نیز از سرورها خارج شده و با سایر دیسک‌های در حال تست مخلوط شدند.
در مجموع، حدود 20 هارددیسک دیگر نیز در این فرآیند جابه‌جا و مخلوط شده بودند.
در نتیجه، تشخیص اینکه هر دیسک متعلق به کدام ساختار و چه بخشی از اطلاعات قبلی است، دشوار شد.
در این مرحله دیگر صرفاً بازسازی RAID کافی نبود؛ بلکه لازم بود هویت و جایگاه هر هارد بر اساس محتوای واقعی آن شناسایی شود.
با توجه به وضعیت ایجادشده، تیم فنی عملیات شناسایی دیسک‌ها را از ابتدا آغاز کرد.
در این مرحله، هارددیسک‌ها به‌صورت تک‌به‌تک بررسی و تحلیل شدند.
هدف این بود که مشخص شود:
هر هارد مربوط به کدام بخش از آرایه بوده است.
چه اطلاعاتی روی هر دیسک قرار دارد.
ترتیب منطقی دیسک‌ها در ساختار RAID چگونه بوده است.
کدام دیسک‌ها دارای اطلاعات بازیابی‌شده هستند.
کدام دیسک‌ها متعلق به ساختار اصلی Storage بوده‌اند.
با تحلیل محتوای دیسک‌ها، اطلاعات موردنیاز برای بازسازی ساختار قبلی به دست آمد.
پس از مشخص شدن نقش و موقعیت دیسک‌ها، ساختار RAID مجدداً بازسازی و پیکربندی شد.
پس از شناسایی دیسک‌ها و بازسازی ساختار RAID 50، تیم فنی توانست ساختار اطلاعات را مجدداً بازیابی کند.
در این مرحله:
DataStoreها مجدداً قابل دسترسی شدند.
ماشین‌های مجازی قابل مشاهده شدند.
فولدرهای ذخیره‌شده بازیابی شدند.
ساختار اطلاعات محیط VMware ESXi مجدداً در دسترس قرار گرفت.
به این ترتیب، اطلاعات Storage برای سومین بار با موفقیت بازیابی و قابل دسترس شد.
با وجود چند مرحله خرابی مجدد RAID، از دست رفتن DataStore، شروع ناخواسته Rebuild و جابه‌جایی تعداد زیادی از هارددیسک‌ها، تیم فنی در نهایت موفق شد ساختار اطلاعات را بازسازی کند.
مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این پروژه عبارت بودند از:
شناسایی هارددیسک‌های معیوب
بررسی وضعیت 16 دیسک آرایه
تحلیل ساختار RAID 50
کنترل فرآیند Rebuild
بازیابی مجدد DataStore
تحلیل محتوای هارددیسک‌ها
شناسایی تک‌به‌تک دیسک‌ها
بازسازی ترتیب دیسک‌ها
بازسازی ساختار RAID
بازیابی اطلاعات VMware ESXi
بازیابی ماشین‌های مجازی و فولدرهای ذخیره‌شده
در نهایت، اطلاعات موجود روی آرایه حدود 10 ترابایتی برای سومین بار بازیابی و قابل دسترسی شد.
در یک پروژه بازیابی RAID، صرفاً داشتن تعدادی هارددیسک کافی نیست.
برای بازسازی صحیح آرایه باید تا حد امکان مشخص باشد که:
هر دیسک چه نقشی در RAID داشته است.
ترتیب دیسک‌ها چگونه بوده است.
کدام دیسک‌ها دچار خرابی شده‌اند.
اطلاعات روی هر دیسک تا چه اندازه سالم باقی مانده است.
چه تغییراتی پس از خرابی روی دیسک‌ها انجام شده است.
در این پروژه، به دلیل جابه‌جایی و مخلوط شدن هارددیسک‌ها، شناسایی فیزیکی دیسک‌ها به‌تنهایی کافی نبود و لازم بود هویت آنها از روی ساختار و محتوای اطلاعاتی نیز بررسی شود.
وقتی یک Storage یا RAID دچار Failure می‌شود، اقدامات اولیه می‌توانند تأثیر زیادی بر ادامه فرآیند بازیابی داشته باشند.
پس از مشاهده RAID Failure، انجام عملیات مختلف بدون بررسی وضعیت آرایه می‌تواند شرایط بازیابی را پیچیده‌تر کند.
Rebuild می‌تواند فرآیندی حساس باشد. پیش از اجرای آن، وضعیت تمام دیسک‌های آرایه باید بررسی شود.
در ساختارهای RAID، موقعیت و نقش دیسک‌ها اهمیت دارد. بنابراین بهتر است محل قرارگیری هر دیسک قبل از جابه‌جایی ثبت شود.
ایجاد DataStore یا فرمت کردن Storage می‌تواند باعث تغییر ساختار اطلاعاتی موجود شود و روند بازیابی را پیچیده‌تر کند.
دیسک‌هایی که اطلاعات بازیابی‌شده روی آنها قرار دارد باید به‌صورت مشخص از سایر دیسک‌ها تفکیک شوند.
ثبت شماره دیسک‌ها، محل قرارگیری آنها، وضعیت RAID و اطلاعات مربوط به Storage می‌تواند در مراحل بعدی بازیابی بسیار مهم باشد.
بازیابی RAID، به‌خصوص در ساختارهایی مانند RAID 50 و محیط‌های مجازی‌سازی VMware ESXi، نیازمند بررسی دقیق ساختار دیسک‌ها و اطلاعات است.
این پروژه نمونه‌ای از یک سناریوی پیچیده بازیابی اطلاعات Storage، RAID 50 و VMware ESXi است.
در این پروژه، یک HP Server/Storage مجهز به 16 هارددیسک، RAID 50 و ظرفیت تقریبی 10 ترابایت پس از خرابی چند دیسک، دسترسی خود به DataStoreها و ماشین‌های مجازی را از دست داده بود.
فرآیند بازیابی نیز با چند چالش مجدد مواجه شد؛ از جمله از دست رفتن DataStore پس از معرفی و فرمت اشتباه، شروع Rebuild و Failure مجدد RAID و در نهایت جابه‌جایی و مخلوط شدن تعداد زیادی از دیسک‌ها.
با وجود این شرایط، تیم فنی با بررسی وضعیت دیسک‌ها، تحلیل محتوای هارددیسک‌ها، شناسایی تک‌به‌تک آنها و بازسازی ساختار RAID توانست اطلاعات را برای سومین بار بازیابی کند.
این تجربه نشان می‌دهد که در پروژه‌های Storage Recovery و RAID Recovery، حفظ وضعیت اولیه دیسک‌ها، جلوگیری از تغییرات غیرضروری، مستندسازی دقیق و تحلیل تخصصی ساختار RAID از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
در بسیاری از موارد امکان بازیابی اطلاعات وجود دارد؛ اما روش بازیابی به نوع RAID، تعداد دیسک‌های معیوب، وضعیت فیزیکی و منطقی هاردها و اقداماتی که پس از خرابی روی آرایه انجام شده است، بستگی دارد.
بسته به شرایط خرابی، ساختار RAID 50 می‌تواند قابلیت بازیابی داشته باشد. تعداد و محل دیسک‌های معیوب، وضعیت اطلاعات روی دیسک‌ها و تغییراتی که پس از Failure انجام شده‌اند، از عوامل مهم در بررسی امکان بازیابی هستند.
فرمت شدن لزوماً به معنی از بین رفتن قطعی تمام اطلاعات نیست؛ اما عملیات نوشتاری جدید می‌تواند ساختار داده‌ها را تغییر داده و فرآیند بازیابی را پیچیده‌تر کند.
Rebuild باید پس از بررسی وضعیت کل آرایه انجام شود. اگر دیسک دیگری نیز دارای مشکل باشد، اجرای Rebuild می‌تواند وضعیت RAID را پیچیده‌تر کند.
از جمله اقدامات پرریسک می‌توان به فرمت کردن، ایجاد DataStore جدید، مقداردهی مجدد RAID، جابه‌جایی دیسک‌ها بدون ثبت موقعیت و انجام عملیات نوشتاری غیرضروری روی Storage اشاره کرد.
جابه‌جایی دیسک‌ها بدون مستندسازی می‌تواند شناسایی ترتیب و نقش آنها را دشوار کند. در صورت نیاز به جابه‌جایی، بهتر است شماره، محل قرارگیری و وضعیت هر دیسک پیش از انجام عملیات ثبت شود.
